Erkan Karaarslan Kişisel Web Sitesi

Anaokulları ve ana sınıfları ile kamu kurum ve kuruluşlarınca işletilen eğitim ve dinlenme tesisleri, misafirhane ve oteller, kamp, kreş ve kantinler, spor ve diğer tesislerin, hesap ve kayıt düzeninde saydamlık, hesap verilebilirlik ve tekdüzenin sağlanması; işlemlerinin kayıt altına alınması, faaliyetlerinin gerçek mahiyetlerine uygun olarak sağlıklı ve güvenilir bir biçimde muhasebeleştirilmesi, mali tablolarının zamanında, doğru, muhasebenin temel kavramları ve genel kabul görmüş ilkeleri çerçevesinde, yönetimin ve diğer ilgili kişilerin bilgi ihtiyaçlarını karşılayacak şekilde hazırlanması ve raporlanmasına ilişkin esas ve usuller Maliye Bakanlığı Muhasebat Genel Müdürlüğü’nce belirlenmiştir.

Muhasebat Genel Müdürlüğü bu esas ve usulleri belirleyebilmek için kendi görev ve yetkilerinin düzenlendiği 178 sayılı Maliye Bakanlığının Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamede değişiklik yapılmasını sağlayarak, kamu kurum ve kuruluşlarınca işletilen sosyal tesisler muhasebe standartlarının belirlenmesinin ne denli önemli olduğunu ortaya koymuştur.

Sosyal tesisler muhasebesi, ülkemizde kamu muhasebesi alanında yaşanan büyük dönüşümün bir parçasıdır. 1995 Yılında Kamu Mali Yönetim Projesi kapsamında kamu muhasebesi ile ilgili detaylı bir çalışma başlatılmıştır. 1050 sayılı Kanunun 49 uncu maddesine istinaden kurulan döner sermayeli işletmeler için tam tahakkuk esasına dayalı Döner Sermayeli İşletmeler Muhasebe Yönetmeliği Maliye Bakanlığınca hazırlanarak 1999 yılında uygulamaya koyulmuştur. Ardından Genel ve Katma Bütçeli İdarelerde tahakkuk esasına dayanan bir muhasebe sisteminin kurulması amacıyla 19.11.2003 tarihinde Devlet Muhasebesi Genel Yönetmeliği ve 20/02/2004 tarihli ve 25379 sayılı (Mükerrer) Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe konulmuş olan, “Genel Bütçeye Dahil Daireler ve Katma Bütçeli İdareler Muhasebe Yönetmeliği” yayımlanmıştır.

Kamu muhasebesi ile ilgili çalışmalara ara verilmeden devam edilerek genel yönetim kapsamına dâhil birimler için muhasebe ve raporlama standartlarını ve çerçeve hesap planını kapsayan “Genel Yönetim Muhasebe Yönetmeliği” ise 8 Haziran 2005 tarihinde 2005/25839 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile yayımlanmıştır. Genel yönetim kapsamındaki birimlerce Genel Yönetim Muhasebe Yönetmeliğine bağlı onlarca detay muhasebe düzenlemesi yayınlanmıştır.

Bunun yanı sıra Muhasebat Genel Müdürlüğü tarafından, “Kamu Kurum ve Kuruluşlarınca İşletilen Sosyal Tesislerin Muhasebe Uygulamalarına Dair Esas ve Usuller” ve “Avrupa Birliği ve Uluslararası Kuruluşların Kaynaklarından Kamu İdarelerine Proje Karşılığı Aktarılan Hibe Tutarlarının Harcanması ve Muhasebeleştirilmesine İlişkin Esas ve Usuller” yayımlanarak kamu muhasebesindeki büyük dönüşüme devam edilmiştir. Bu alandaki son düzenleme “Döner Sermayeli İşletmeler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği” ile yapılmıştır.

Bizim bu kitapla amacımız ise, kamu muhasebesi alanında yaşanan bu dönüşüme kamu kurum ve kuruluşlarınca işletilen sosyal tesisler ile anaokulları ve ana sınıfları yönünden destek olmak ve bunların iş ve işlemlerinin muhasebeleştirilmesi ile ilgili yol göstermektir.

Bu kitap, kamu kurum ve kuruluşlarınca işletilen eğitim ve dinlenme tesisi, misafirhane, kreş, spor tesisi ve benzeri sosyal tesislerin muhasebe kayıt ve işlemlerini kapsamaktadır. Kurumlar vergisi ve/veya katma değer vergisi mükellefi olan sosyal tesisler ile Türk Silahlı Kuvvetleri İç Hizmet Kanunu hükümlerine tabi sosyal tesisler bu kitapta anlatılan esas ve usullerin sadece muhasebe işlemlerinin raporlanması ve hesapların konsolidasyonuna ilişkin hükümlerine tabidir. Ayrıca elinizdeki kitap, ana sınıflarının ve anaokullarının gelir ve giderlerinin muhasebesini de kapsamaktadır. Kitabımızda bunların hepsini birden anlatmak için zaman zaman “Sosyal Tesis” ifadesi kullanılacaktır.

Anaokulları ve Ana Sınıfları İle Kamu Kurum ve Kuruluşlarınca İşletilen Eğitim ve Dinlenme Tesisi, Misafirhane – Otel, Kamp, Kreş ve Kantin, Spor Tesisi Diğer Tesisler Muhasebesi kitabı, yapılması zorunlu muhasebeleştirme işlemlerinin yanı sıra, uygulanması zorunlu olmamakla birlikte, muamelat konusunda belirli standartlar önermekte, vergi vb kesintiler gibi sosyal tesisleri ilgilendiren çeşitli konulardaki mevzuatı ortaya koymaktadır. Ayrıca, kitabın ekinde sosyal tesisler için referans niteliğinde bir hesap planı yer almaktadır.

Kitapta olabildiğince tüm mevzuat kavranmaya çalışılmış olmasına rağmen, kitapta yer alan vergi ve diğer kesinti örnekleri ile çeşitli oranların özellikle muhasebeleştirme ile ilgili olduğu gözden kaçırılmamalıdır. Herhangi bir olayın muhasebeleştirilmesi herhangi bir yükümlülük yaratmayacağı gibi var olan bir yükümlülüğü de ortadan kaldırmayacaktır.

Kitabın, ilk 8 bölümünü kurumlar vergisi veya katma değer vergisi mükellefi olmayan kamu kurum ve kuruluşlarınca işletilen tüm sosyal tesisler ile anaokulları; işletme hesabı esasıyla ilgili bölümü ise, vergi mükellefi olsun veya olmasın belirli hadlerin altında kalmaları sebebiyle işletme hesabı esasına göre muhasebeleştirme ve defter tutma işlemi yapma hakkına sahip olanlardan bu usulü kabul eden sosyal tesisler ile ana sınıfları; kullanabilir. Bu yönüyle kitabımız, tüm kamu sosyal tesisleri ile anaokulları ve ana sınıfları için alternatifi bulunmayan bir başucu kitabı olma özelliğini ihtiva etmektedir. Özellikle, Anaokulları ile Kurumlar Vergisi Mükellefi olmayan kamu kurum ve kuruluşlarınca işletilen tüm sosyal tesisler bu kitabın tamamını kullanarak muhasebeleştirme işlemlerini ve bu işlemlere ilişkin muamelat çalışmalarını yürütebilirler.

Her kitapta teşekkür edilmesi gereken insanlar vardır aslında. Hiçbir yayın tek başına yazarı tarafından kaleme alınmaz. Kitapların kaleme alınmasında doğrudan ve dolaylı olarak çok önemli etkileri olanlar vardır ve en azından isimleri zikredilerek teşekkür edilmeyi hak ederler. Bu çerçevede yayımlanan yirmibeşinci kitabımda, kamu muhasebeciliğinde yaşanan büyük dönüşümü birlikte gerçekleştirdiğimiz, kendilerinden çok şeyler öğrendiğim ve bana karşılıksız sürekli destek olan, mesai arkadaşlarım aynı zamanda dostlarım sn. Baki Kerimoğlu, sn. Eyüp Kızılkaya, Sn. Haydar Kulaksız, Sn. Mesut Hastürk ve sn. Hamdi Gülşen’e teşekkürü bir borç bilirim.

Benim yetişme sürecimin yegane kahramanları sevgili annem ve babama, dostlarım sevgili kardeşlerime ve tabiî ki en zor günlerimde hep yanımda olan ve benden desteğini hiç esirgemeyen eşim Selma Karaarslan’a da teşekkürlerimi sunuyorum.

ÖN SÖZ